İnternetdə hər gün milyonlarla sorğu və cavab mübadiləsi aparılır. Bir vebsayta daxil olduğunuzda, bir API çağırışı etdikdə və ya sadəcə bir səhifəni yenilədikdə, HTTP status kodları bu proseslərin arxasında işləyir. Bəs bu kodlar nədir və onları düzgün başa düşmək niyə vacibdir? Bu məqalədə HTTP status kodlarını sadə və aydın izahla izah edəcəyik.
HTTP Status Kodları Nədir?
HTTP status kodları, bir serverin müştərinin (brauzer və ya API istəyi edən sistem) sorğusuna verdiyi cavabı ifadə edən üç rəqəmli kodlardır. Hər bir kod xüsusi bir mənaya malikdir və serverin cavabını başa düşməyə kömək edir.Status kodları 5 əsas kateqoriyaya bölünür:
🔵 1xx — İnformativ Cavablar
🟢 2xx — Uğurlu Cavablar
🟡 3xx — Yönləndirmələr
🟠 4xx — Müştəri Xətaları
🔴 5xx — Server Xətaları
İndi isə hər kateqoriyaya aid ən vacib kodları ətraflı araşdıraq. 🚀
1xx — İnformativ Cavablar
Bu kodlar sorğunun qəbul edildiyini bildirir, amma cavabın tam formalaşmadığını göstərir.
100 Continue — Server bildirir ki, sorğunun ilk hissəsi qəbul olunub və müştəri davam edə bilər.
101 Switching Protocols — Server, müştərinin protokolu dəyişmə istəyini qəbul edir (məsələn, HTTP-dən WebSocket-ə keçid).
2xx — Uğurlu Cavablar ✅
Bu status kodları serverin müştərinin sorğusunu uğurla icra etdiyini göstərir.
200 OK — Ən çox rast gəlinən kod. Sorğu uğurla yerinə yetirildi.
201 Created — Yeni bir resurs uğurla yaradıldı (məsələn, API-də yeni istifadəçi yaradılması).
204 No Content — Server sorğunu icra etdi, amma qaytarılacaq məzmun yoxdur.
💡 Nə Üçün Vacibdir?
API-lər və veb proqramlarında 200 və 201 kodları, müştəriyə sorğunun uğurla icra olunduğunu bildirmək üçün istifadə edilir.
3xx — Yönləndirmələr 🔄
Bu kodlar istifadəçiyə və ya sistemə başqa bir URL-ə yönləndirilməli olduğunu bildirir.
301 Moved Permanently — Resurs daimi olaraq başqa ünvana köçürülüb.
302 Found (Moved Temporarily) — Resurs müvəqqəti olaraq başqa ünvana köçürülüb.
304 Not Modified — Keşdən istifadə etmək üçün server bildirir ki, məzmun dəyişməyib və brauzer onu yenidən yükləməyə ehtiyac yoxdur.
💡 SEO və Performans Üçün Əhəmiyyəti:
301 və 302 yönləndirmələri veb sayt URL-lərinin düzgün idarə olunmasında böyük rol oynayır. 304 kodu isə performansı artırır, çünki brauzer mövcud cache-dən istifadə edir.
4xx — Müştəri Xətaları ⚠️
Bu kodlar müştərinin (istifadəçi və ya API çağırışı) səhv etdiyini göstərir.
400 Bad Request — Sorğu səhv formatdadır və ya düzgün məlumatlar göndərilməyib.
401 Unauthorized — İstifadəçinin autentifikasiyası tələb olunur.
403 Forbidden — İstifadəçi sorğunun icrasına icazə verilmir.
404 Not Found — Soruşulan resurs mövcud deyil.
429 Too Many Requests — İstifadəçi qısa müddətdə çox sayda sorğu göndərdiyinə görə bloklanıb (API rate limit problemi).
💡 Təhlükəsizlik və İstifadəçi Təcrübəsi:
401 və 403 kodları təhlükəsizlik üçün vacibdir — istifadəçilərin icazəsiz giriş etməsinin qarşısını alır. 404 səhifəsi isə istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmaq üçün düzgün tərtib edilməlidir!
5xx — Server Xətaları 🔥
Bu kodlar serverin daxili səhvlərlə üzləşdiyini və sorğunu yerinə yetirə bilmədiyini göstərir.
500 Internal Server Error — Ümumi server xətası.
502 Bad Gateway — Server proxy və ya gateway olaraq işləyərkən səhv cavab alıb.
503 Service Unavailable — Server müvəqqəti olaraq əlçatan deyil (çox yüklənmə və ya texniki işlər səbəbindən).
504 Gateway Timeout — Server proxy kimi işləyərkən digər serverdən cavab ala bilməyib.
💡 Sistem Dayanıqlılığı:
502 və 503 kodları serverlərin yüklənməsini və əlçatanlığını göstərir. 500 xətası isə proqramçılar üçün debugging prosesində ən vacib kodlardan biridir!
Nəticə
HTTP status kodlarını başa düşmək API-lərin düzgün işləməsini təmin etmək, istifadəçi təcrübəsini yaxşılaşdırmaq və sistemin təhlükəsizliyini artırmaq üçün çox vacibdir.🚀 Siz bu kodları necə istifadə edirsiniz? Şərhlərdə fikirlərinizi bölüşün!
📌 Paylaşın ki, başqaları da bu faydalı məlumatları öyrənsin!Uğurlar! 🚀